ACCUEIL › Ministère de l’Education, de l’Alphabétisation et des Langues Nationales › 7. ACTUALITES

Dugumakalan minisiri ka sanyɛlɛmafoli

Enregistrer au format PDF Version imprimable de cet article envoyer l'article par mail title=

Jumadon, zanwuyekalo tile 22, dugumakalan minisiri ni kalan dÉ›mÉ›nbaajÉ›kuluw ye ɲɔgÉ”n sÉ”rÉ” sanyÉ›lÉ›mafoli la, kanko ɲɛɲinini cakÉ›da la, min tÉ”gÉ”dalen bÉ› Abilayi Bari la. Minisiriso ɲɛmÉ”gÉ” caman tun bÉ› kÉ›nÉ› in kan, kalan dÉ›mÉ›nbaatÉ”n caman fana tun bÉ› yen : i n’a fÉ” lakÉ”likaramÉ”gÉ” lapasatÉ”nw, jamanadenw nÉ”nabilatÉ”n, diinɛɲɛmÉ”gÉ”w, lakÉ”liden somÉ”gÉ”tÉ”n, kÉ›nyÉ›rÉ›ye lakÉ”lisow ɲɛmÉ”gÉ”tÉ”n, lakÉ”likaramÉ”gÉ” minnu taara sÉ›gÉ›nnafiɲɛbÉ” la, olu ka tÉ”nɲɛmÉ”gÉ”w, kalandentÉ”n ani mÉ”gÉ” caman wÉ›rÉ›w. Bisimilali bannen kÉ”, Minisiri, n’o ye Saliku SanÉ”gÉ” ye, a ye sanbɛɛ sanbɛɛ kÉ› ka ɲɛsin bɛɛ ma, ka san kura, n’o san 2010 ye, o hÉ›rÉ› sÉ”rÉ”li bɛɛ fÉ›, a y’o dugaw don ka ɲɛsin jamanaden bɛɛ ma. A y’a jira k’a fÉ” ko san tÉ›mÉ›nnen in, n’o ye san 2009 ye, o kalanko tÉ›mÉ›na hɛɛrÉ› la k’a sababu kÉ› bɛɛ ka cÉ›siri ye. A ko a ka foli bÉ› ka ɲɛsin bɛɛ lajÉ›len ma o cÉ›siri la, o cÉ›siri min y’a to kalanko sabatira san 2009 kÉ”nÉ” hali n’a y’a sÉ”rÉ” gÉ›lÉ›yanin dÉ”w sÉ”rÉ” la, ɲɔgÉ”nfaamuya sÉ”rÉ” la gÉ›lÉ›ya minnu na. A ko a b’o cÉ›siri kelen in ɲini bɛɛ fÉ› k’a ta minisiriso la, lakÉ”likaramÉ”gÉ”w, lakÉ”liden somÉ”gÉ”w, kalanko dÉ›mÉ›nbacakÉ›daw fÉ” ka se lakÉ”lidenw ma walasa ka san 2010 kalan fana kÉ› kunawoloko ye. KÉ›rÉ›nkÉ›rÉ›nnenya la, Saliku sanÉ”gÉ” ye foli kÉ› ka ɲɛsin lakÉ”likaramÉ”gÉ”w ma, k’u fo u ka su ni tile baara la k’a jira k’a fÉ” ko cÉ›siri baara don, fasojÉ” baara don. Nin bɛɛ kÉ”fÉ›, Minisiri y’a jira ko a kÉ”lÉ”sira da fila in na, lakÉ”liden dÉ”w ni muru, bese ani marifa tun bÉ› ɲɔgÉ”n na ka ta kalanso dÉ”w kÉ”nÉ” u yÉ›rÉ›dama ni ɲɔgÉ”n cÉ›. Minisiri ko o ye wale ye min ma diya a ye, min ma bÉ›n a ma, wa a tÉ›na diɲɛ ni a ye abada o ka to senna. A ko lakÉ”liso ye kalanyÉ”rÉ” ye, dÉ”nni ɲiniyÉ”rÉ” don, ɲɔgÉ”nbonyayÉ”rÉ” don, kÉ›lÉ›kÉ›yÉ”rÉ” tÉ›. Saliku SanÉ”gÉ” ko a ɲini na bɛɛ fÉ›, bɛɛ k’i cÉ›siri walasa ka fu siri o dan na. O kÉ”fÉ›, Minisiri da sera ko caman ma minnu sera ka ɲɛnabÉ” san tÉ›mÉ›nnen in kÉ”nÉ”, a ko minnu ma ɲɛnabÉ”, ɲinÉ›n ma kÉ› olu fana kÉ”. U bɛɛ bÉ› senna, jateminÉ›w bÉ› ka k’u kan, walasa u bÉ› ɲɛnabÉ” cogo min na, wa a n’a ka baarada b’a seko bɛɛ kÉ› walasa ka nimisiwasa sÉ”rÉ” kalanko la Mali kÉ”nÉ”. A ko caman kÉ›ra, nka caman fana bÉ› yen minnu ka kan ka kÉ›, bɛɛ k’i fanga kÉ› kelen ye, walasa k’olu sabati k’olu kÉ› nimisiwasako ye. Minisiri y’a jira fana ko yÉ›lÉ›ma dÉ”w bÉ› sen na minnu ka kan ka kÉ› dugumakalan ani cÉ›mancÉ›kalan taabolow la nin san in kÉ”nÉ”. O yÉ›lÉ›ma ninnu bÉ› ɲɛsin kiimÉ›niba ma, kiimÉ›ni min bÉ› kÉ› dugumakalan kalanso 6 nan na san laban na. O kiimÉ›ni in bÉ› bÉ” yen. Kalansen minnu fana bÉ› yen, n’u bÉ› kalan san kÉ”nÉ”, nka n’u sen tÉ›, kalanso 9 nan kiimÉ›niba la san laban na, olu fana bÉ›na ta jate la kalanso 9 nan san laban kiimÉ›niba la. O cogoya kelen na, o kalansen minnu tun bÉ› yen n’u tun bÉ› kalan cÉ›mancÉ›kalan kalanso 12 nan na, nka n’u tun tÉ› jate kiimÉ›ni na, olu fana bÉ›na ta jate la o sanlaban kiimÉ›niba in na. A ko yÉ›lÉ›mani jateminÉ›w fana bÉ› senna ka ɲɛsin kalandenw ka san kuru ma. O ye kuru ye min bÉ› sÉ”rÉ” kalanden ka san baara jateminÉ›nen kÉ”. Ka kÉ”rÉ”, o kuru ninnu bÉ› fara kalanden ka kuru sÉ”rÉ”len kan san laban kiimÉ›niba la, nka yÉ›lÉ›ma bÉ›na don o fana na ka ɲɛsin kalansow ma, kiimÉ›ni bÉ› kÉ› minnu na san laban. Saliku SanÉ”gÉ” ko nin bɛɛ ye jateminÉ›w ye minnu bÉ› senna kalanko sabatili siraw fÉ›. A ko nin jateminÉ› ninnu bɛɛ ye hakilinaw ye minnu bÉ”ra lajÉ›ba miiriyaw kÉ”nÉ”, lajÉ›ba min kÉ›ra kalanko la an ka jamana fan tan ni naani bɛɛ fÉ›. Minisiri y’a jira ko u b’a kan, wa a n’a ka baarada b’u seko bɛɛ kÉ› walasa k’o lajÉ›ba in hakilinaw dafa.

Minisiri tilalen foli la, lakɔlikaramɔgɔ lapasatɔnw, olu ka berelajɔlaw bɛɛ ye kuma ta kelen kelen. U fana ye foli kɛ ka ɲɛsin Minisiri n’a ka baarada mɔgɔw bɛɛ ma. U bɛɛ ye dantigɛliw kɛ minnu kunbabaw bɛ tun ɲɛsinnen bɛ hakilina kelenw ma. U y’a jira ko Minisiri ka nin ɲɔgɔnkunbɛn hakilinaw diyara u ye, a bɛn na u ma, bawo nin bɛɛ ye ŋaniɲa ye min bɛ ɲɔgɔnfaamu sabati, ka hakilinaw kɛ kelen ye, ka baara taa ɲɛ. U y’a jira ko kabini Minisiri sigira, kumaɲɔgɔnya ma kɔtigɛ a ni lakɔlikaramɔgɔ lapasatɔnw cɛ, wa u b’a ɲini a fɛ o ka to senna, n’o kɛra ko caman bɛ nɔgɔya. U y’a jira ko Minisiri da sera kalandenw ka maramafɛnta min ma, o ye wale ye min ma bɛn fiyɛwu, wa dabali bɛɛ ka kan ka tigɛ walasa ka dan bila o la pewu. Lakɔlikaramɔgɔ lapasatɔnw ɲɛmɔgɔw y’a jira ko nin ye wale ye bɛɛ ka kan k’i fanga fara ɲɔgɔn kan ka min kunbɛn. O kɔfɛ, u y’a jira ko caman kɛra u ka ɲinifɛnw na, nka a tɔ bɛ yen, wa u dalen b’a la fana ko Minisiri na u ka ɲininfɛnw kɛ a haminanko ye, ka ɲɛnabɔ cogo ɲini u la. U ko olu ye lakɔlikaramɔgɔw ye, u labɛnnen bɛ waati bɛɛ, u jijalen bɛ waati bɛɛ, ka kalan kɛ a kɛ cogo la. O la, u bɛɛ ye kuma kuncɛ ni ɲinini ye Misisiri fɛ, n’o de ye, sanyɛlɛmafoli ɲɔgɔnkunbɛn in kɔfɛ, Minisiri ka ɲɔgɔnye wɛrɛ boloda, min senfɛ, u na hakilina falen falen kɛ u ka ɲinifɛnw kan. O kɔfɛ, lakɔlidentɔn ka berelajɔla ye kuma ta. A ko a bɛ foli kɛ ka ɲɛsin Minisiri n’a ka cakɛda mɔgɔw bɛɛ ma, ka ɲɛsin lakɔlikaramɔgɔw ma, ka ɲɛsin u bangebaw ma ani ka ɲɛsin Mali lakɔliden bɛɛ ma. A ko nin sayɛlɛmafoli in ɲɔgɔnkunbɛn diyara olu ye, a bɛnna u ma bawo fɛn o fɛn n’o bɛ ka fɔ kɛnɛ in kan, fɛn o fɛn n’o bɛ ka kɛ kalanko la Mali kɔnɔ, o bɛɛ ye olu ko ye, o bɛɛ bɛ kɛ olu ka diɲɛlatigɛ sabatili n’a kɛko ɲuman kama. O la, u n’u cɛsiri kalan fɛ, k’a kɛ a kɛcogo la. O tɛmɛnnen kɔ, jamanadenw nɔnabilatɔn, lakɔliden somɔgɔtɔn, kɛnyɛrɛye lakɔlisow ɲɛmɔgɔtɔn, lakɔlikaramɔgɔ minnu taara lafiɲɛbɔ la, olu ka tɔnɲɛmɔgɔw, ani diinɛɲɛmɔgɔw, olu bɛɛ ka berelajɔlaw ye kuma ta kelen kelen ka foli di minisiri, a ka baarada mɔgɔw, kalan minisiriso dɛmɛmbaacakɛdaw, lakɔlikaramɔgɔw, lakɔlidenw ani jamanadenw, u ye foli kɛ ka ɲɛsin bɛɛ ma, ka dugaw don kɛ ka ɲɛsin bɛɛ ma sankura hɛɛrɛ sɔrɔli ani kalanko sabatili la. O kɔfɛ, u ye dantigɛliw kɛ, dantigɛli minnu kunbabaw la, u y’a jira k’a fɔ ko kalanko ka kan ka kɛ sɛbɛko ye bɛɛ bolo, bawo jamana tɛ yiriwa abada ni kalan tɛ. O la, ko bɛɛ ka kan k’i seko kɛ, k’i cɛsiri kalan sabatili la bawo dɔnni tɛ sabati abada kalan kɔ. A ko an man kan k’an sigi ka dɛmɛ kɔnɔ waati bɛɛ ka bɔ kɔ kan, an ka kan k’an cɛsiri ka dɔ kɛ an yɛrɛ ye, nka o dɔ kɛ n yɛrɛye in hakilina tɛ sabati abada fɔ ni kalan kɛra a kɛ cogo la, ka demisɛnw lamɔ lamɔko ɲuman na, ka sira ɲuman don u kɔrɔ. U y’a jira fana ko dɔnni b’an fɛ Mali la yan, kokɔrɔw b’an fɛ yan, fɛn caman b’an fɛ yan, n’an y’a wasa don minnu baarali n’u ɲɛɲinini na, u b’an nafa, ka mɔgɔ wɛrɛw nafa. U y’a jira, k’u sinsin a kan ko, o si tɛ se ka ɲɛsɔrɔ fɔ ni kalan kɛra a kɛ cogo la, wa kalan tɛ kɛ a kɛ cogo la abada fɔ ni bɛɛ y’a k’i kunko ye. U ko an bɛ fɛn o fɛn ɲini, o si tɛ se ka sɔrɔ fiyɛwu, o si tɛ se ka sabati fiyɛwu fɔ bɛɛ k’i ni di, ka hakilinaw ta minnu bɛ taa jamana ka bɔnɔgɔ la sira fɛ. U y’u ka kuma kuncɛ ni foli ni dugaw ye ka ɲɛsin Mali ni Maliden bɛɛ ma. Kuma kuncɛra ni Minisiri ka foli ye ka ɲɛsin bɛɛ ka nali ma, k’a jira ko fɛn o fɛn fɔra, a y’a bɛɛ mɛɛn, a y’a bɛɛ faamu wa a n’a ka baarada b’u seko bɛɛ kɛ walasa nimisiwasa ka sɔrɔ kalanko la. A ye foli di bɛɛ ma ka lajɛ wili. Minisiri ni jama jɛra ka foto ta.

Jamanadenw nÉ”nabilatÉ”n : Les représentants de la société civile

berelajÉ”la : porte-parole